AVŞAR TARİH ve KÜLTÜRÜNE GENEL BAKIŞ

         Avşarlar, Oğuz Kağanın altı oğlundan Yıldız Hanın ilk oğlu Avşar?ın soyundan gelirler. Avşar?ın adının anlamı: İşini çabuk ve iyi yapan, şahbaz (çevik, becerikli), yaman kişi; aynı zamanda, elinden av kurtulmayan yaman avcı demektir. Avşarlar, 24 Oğuz Boyu içinde en etkili olan birkaç boydan biridir.  

         Avşarlar?da diğer Türkler gibi 918-920 yıllarında Müslüman olmuşlardır. Oğuzlara Müslüman olmalarından sonra Türkmen dendiğinden Avşarlar da 24 Türkmen boyundan biridir. Oğuzların en kalabalık boylarından olan Avşarlar, Türkiye?de de en kalabalık iki Türkmen boyundan biridir ve Türkiye?nin her ilinde, ilçesinde bulunurlar.

         Avşarların dünyada en çok bulundukları ülkeler in başında İran gelir ondan sonra Türkiye, Azerbaycan, Afganistan, Pakistan, Türkmenistan, Kıbrıs ve Balkanlar gelir. En çok olduğu ülkelerden olan Suriye?den göçtükleri için az miktarda bulunan Avşarlar Irak, Kafkasya, Kazakistan, Özbekistan, Kırgızistan, Libya, Mısır, Hicaz, Cezayir ve Tunus?ta az miktarlarda bulunurlar.

         Avşarlar, 24 Oğuz Boyu içinde boyuna ve boy adına en çok sâhip çıkan Oğuz boyu olarak yaşadıkları yerlere, kurdukları kurumlara kendi adlarını vermişler, soyadlarını hatta çocuklarının ilk adını Avşar koyanlar olarak Türkiye?de en çok yer adları bakımından da ikinci sıra da yer alırlar.

         Avşarlar, gözünü daldan budaktan sakınmayan, tuttuğunu koparan, adına lâyık, yaman, bir okadar da mütevâzi insanlardır. Bu yapıları nedeniyle ki târih boyunca beylik, hanlık. devlet ve imparatorluk olmak üzere yirmiden fazla hânedanlıklar kurmuş, yüzden fazla devlet adamları yetiştirmiş bir Oğuz Boyudur.

         Avşarların hânedanlıkları arasında kurduğu Germiyanoğulları, İnançoğulları, Gündüzoğulları, Alâiye ve Avşar beylikleri. Trablusgarb Beylerbeyliği, Musul, Sincar, El-Cezire ve Şumla Atabeylikleri, Avşar Hanlığı, Karabağ, Urmiye ve Hamse hanlıkları. Hamse?de dört yıl devam eden ikinci bir Hamse Hanlığı ile İranda devlete bağlı 128 yıl devam eden Mansuroğulları ve 243 yıl devam eden Alplu Hânedanlıkları. Beylikten devlet olan Karamanoğulları, Atabeylikten imparatorluk kadar geniş bir devlet olan Hâlep Devleti ve Yıkılmakta olan bir İran devletinden 11 yıl içinde zamanında dünyanın ikinci güçlü imparatorluğu olan Afşarlılar imparatorluğu Avşarlar tarafından kurulmuş hânedanlıkların bazıları. Bazı kaynaklarda Aydınoğulları, Saruhanoğulları ve Menteşeoğulları beylikleri ile Dulkadıroğulları, Kozanoğulları, Özeroğulları ve Küçükalioğulları?nın da Avşar hânedanlıkları olduğu yazılıdır. Kıbrıs Türk Cumhuriyetininse bütün cumhurbaşkanları ve başbakanları Avşardır.

         Türk târihinde bundan sonra divanda, dergâhta, bârgâhta, mecliste ve meydanda Türkçeden başka dil konuşulmayacak diye ferman yayınlayan ilk devlet adamı Avşar Karamanoğlu Mehmet Beydir. Mevlânâ?nın meşhur yeşil türbesini yaptıran Avşar Karamanoğlu Alâeddin Ali Beydir. Ömründe hiçbir namazını kazaya bırakmayan ve 40 yıl Kur?an-ı Kerim?i her hafta ezbere okuyup hatmeden hükümdar Haramanoğlu Seyfeddin Süleyman Beydir. Ortadoğu?da Haçlı ordularına karşı savaşlarıyla İslâmiyetin korunmasını sağlayan ve İslâmın genel komutanları ilan edilen Zengi Bey ve Oğlu Nûreddin Mahmud Avşar?dır. Ortadoğu?daki fetihleriyle Selçukluları gölgede bırakan Avşar Nûreddin Mahmud?dur. Peygâmberimizin kabrine tünel kazan İspanyalıları idam edip kabrin dört tarafını su çıkana kadar kazdırıp yeryüzüne kadar metâl zırh yaptırarak tünel kazmaya karşı korumaya alan Avşar Nûreddin Mahmud?dur. Adâlet ve dürüstlükte Dört Hâlifeden sonra gösterilen hükümdar Avşar Nûreddin Mahmud?dur. Uçsuz bucaksız ülkesi varken dokuduğu hasırla geçinen Avşar Nûreddin Mahmud?dur. Saygınlıkta onunla ancak Alparslan ve Fâtih kıyaslanabilir denen büyük hükümdar Avşar Nûreddin Mahmud?dur. Anadolu beylerinin başbeyi (beylerbeyi) Avşar Germiyanoğlu Yakub Beydir. Bizanstan her yıl yüz bin altın vergi alan Avşar Germiyanoğlu Yakub Beydir. İranlıları Şiilikten Hânefiliğe geçirmek için ölene kadar mücâdele eden Avşar Nâdir Şahtır. İran?ı yedi yıldan fazla süren Afgan işgâlinden kurtarıp tahtı, tacı öldürülen şahın oğluna teslimeden Avşar Nâdir Şahtır. Nâdir şah geliyor diye Osmanlı?nın Hemedan, Kirmanşah ve Tebriz beylerbeyleri korkudan geri çekilip şehirleri savaşsız teslim etmişlerdir. Ruslar Bakü ve Derbent?i Nâdir Şah istemeden Nâdir Şaha vermişlerdir. Târihçilerin başarılarını yazarak yetiştiremediği Avşar Nâdir Şahtır. Dünyanın Osmanlıdan sonraki en büyük devleti Hint Babüroğulları imparatorluğunu tek savaşla kendine bağlayıp dünyanın en büyük hazînesi olan Hint hazînelerini yüklü savaş tazminatlarıyla hazînesine götüren Avşar Nâdir Şahtır. Doğunun en büyük imparatoru ve Türk târihinin son cihangiri ilan edilen Avşar Nâdir Şahtır. Yıkılan Osmanlı İmparatorluğu?nun enkazında, Erzurum?da Türkiye devletinin ilk temelini atan Doğu Fâtihi Avşar Kâzım Karabekir Paşa?dır.

         Türkmen kilimlerinin en güzel örneklerini dokuyan Avşar kadınları her yerde erkeğinin yanında yer alır. Tarlada, harmanda, odunda, mâdende ve kavgada bile kocasının yanında yer alan Avşar kadını ölülerinin ardından da ağıtların en güzelini yakar. Avşarın halayları ve türküleri özellikle de bozlakları Türk folklörünün en güzel örneklerindendir.